İçeriğe atla
BinaBina

Kat Karşılığı

Aşamalı Tapu Devri mi, İpotek mi? Kredi, Harç, İflas ve Fek İçin Karar Tablosu

Yazar
BinaBina Fizibilite Ekibi · Kentsel dönüşüm ve imar analizi
Yayın
Son güncelleme
Okuma
13 dakika
Dayanak
Türk Medeni Kanunu (4721), Türk Borçlar Kanunu (6098), İcra ve İflas Kanunu (2004)
Aşamalı tapu devri için katları sırayla yükselen modern apartman inşaatının gravür çizimi

Kısaca

Çoğu projede aşamalı tapu devri, peşin devir artı ipotekten daha güçlü korur, çünkü müteahhit yapmadığı işin payını hiç almaz.

  • Yargıtay 2025'te yön değiştirdi: peşin devredilen payı iyiniyetle alan ya da ona ipotek koyan üçüncü kişi artık korunuyor.
  • 6306 kapsamında devir ve ipotek tesisi harçtan istisnadır; iki yöntemin asıl farkı zaman ve imza yüküdür.
  • Aşamaları tarihe değil, yapı denetim seviye hakedişine ve yapı kullanma iznine bağlayın.
Bu yazıda

Müteahhit, 10 dairelik payın tapusunu imza günü istiyor. Karşılığında "ipotek veririz" diyor. Diğer seçenek, payı inşaat ilerledikçe parça parça vermek; piyasada buna "Ankara usulü" de deniyor. Aşamalı tapu devri ile peşin devir artı ipotek arasındaki seçim, şantiye durursa elinizde ne kalacağını belirler.

Burada iki yöntemi kredi, harç, iflas, ipoteğin kaldırılması ve kat irtifakı açısından karşılaştırıyoruz. Örnekteki sayılar varsayımdır. Her aşamada ne kadar güvence gerektiğini hesaplamak isterseniz kat karşılığı teminat hesabı yazısına bakın. Bu yazı hesabı değil, yöntem seçimini anlatıyor.

Aşamalı tapu devri mi, ipotek mi: hangisi maliki daha iyi korur?

Çoğu projede aşamalı tapu devri daha güçlü korur. Çünkü riski baştan küçültür: müteahhit, yapmadığı işin payını hiç almaz. İpotek ise riski sonradan karşılar. Payı geri getirmez, yalnız satış bedelinden para almanızı sağlar. Fark, şantiye durduğu gün ortaya çıkar.

Aşamalı devirde devredilmemiş pay sizde kalır. İş durursa o payı geri almak için dava açmanız gerekmez. Yöntemin dayanağı, aşamaları yazdığınız sözleşmedir.

Peşin devir artı ipotekte pay müteahhidindir. İpotekli alacaklı, borç ödenmezse alacağını taşınmazın satış bedelinden alır. "Ödenmezse daireler malike geçer" kaydı ise geçersizdir (TMK m. 873). Yani ipotek size daire değil, para hakkı verir. O para da açık artırmada oluşacak fiyata bağlıdır.

Yaygın yanlış, ipoteği "tapu yine bizde sayılır" diye anlamaktır. Tapu müteahhidindir, sizde yalnız alacak güvencesi vardır.

Yargıtay'ın 2025 kararı peşin devri neden daha riskli hâle getirdi?

Peşin devirde en büyük tehlike, müteahhidin payı başkasına satması ya da bankaya ipotek vermesidir. Yargıtay 2025'te bu konuda yön değiştirdi. Aşamalı tapu devrinin değeri bu değişiklikle arttı.

16 Mayıs 2025 öncesi. Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin içtihadı şuydu: sözleşme geriye etkili feshedilirse, müteahhitten pay satın alan ya da lehine ipotek kurulan üçüncü kişinin iyiniyet savunması dinlenmez.

16 Mayıs 2025 sonrası. Yargıtay İçtihatları Birleştirme Büyük Genel Kurulu, 2024/1 Esas, 2025/2 Karar sayılı kararla bu içtihattan dönülmesini kabul etti. Karar 18 Temmuz 2025 tarihli, 32959 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı.

Yeni çizgiyi 6. Hukuk Dairesinin 1 Nisan 2026 tarihli, 2025/2041 Esas, 2026/1191 Karar sayılı kararı açıkça uyguluyor:

  • Müteahhitten pay alan ya da lehine ipotek kurulan kişinin iyiniyetli olduğu karine olarak kabul edilir (TMK m. 3, 1023).
  • Kötüniyeti ispat yükü arsa sahibindedir.
  • Müteahhide verilen tapu "avans tapu" sayılmaz. Daire, tapu devrinin şarta bağlanamayacağını söylüyor.

Malik için sonuç sade: peşin devirden sonra müteahhidin yaptığı satış ve banka ipoteği, fesih yapsanız da büyük ihtimalle yerinde kalır. Aşamalı devirde ise müteahhidin elinde satacağı ya da rehnedeceği pay, yapılan işle sınırlıdır.

Bu alan yeni değişti ve olaya göre farklı sonuç doğabilir. Dava açmadan önce güncel içtihadı bir avukatla kontrol edin. Fesih sonrası tapuların akıbeti için sözleşme feshi ve devri yazısına bakabilirsiniz.

İki yöntem yan yana nasıl ayrışıyor?

Aşamalı tapu devri ile peşin devir artı ipotek, aynı soruya farklı cevap verir. Tablo, her konuda hangisinin size ne bıraktığını kısaca gösteriyor.

KonuAşamalı devirPeşin devir + ipotek
İş durursaDevredilmemiş pay sizdePay müteahhitte, satıştan para hakkı
Müteahhidin satışıElindeki payla sınırlıPay tümüyle elinde, fekke bağlı
Banka kredisiTeminat ilerledikçe artarBanka sizin ipoteğinizden sonra gelir
İflasDevredilmemiş pay masaya girmezPay masada, rehinli alacak önce
İş yüküHer aşamada tapu işlemiHer aşamada fek işlemi

Tablo genel eğilimi gösterir. Sonuç sözleşmenin metnine bağlıdır.

İflas satırının dayanağı İcra ve İflas Kanunudur. İflas masasına müflisin haczedilebilir malları girer (İİK m. 184). Size ait kalmış pay müteahhidin malı değildir. Peşin devredilen pay ise masaya girer. İpotek varsa rehinli alacaklının satış bedelinde önceliği korunur (İİK m. 185, 206). Ayrıntı için müteahhit iflası yazısına bakın.

Ankara usulü ile İstanbul usulü hangi yönteme denk düşüyor?

Çoğu kullanımda Ankara usulü, payın biten işe göre parça parça geçtiği aşamalı tapu devrinin piyasadaki adıdır. Bazı avukatlar buna "hak ediş usulü" de diyor. Peşin devir artı ipoteğe ise "İstanbul usulü" deniyor. İki ad da kanunda tanımlı değil. Yargıtay'ın karar arama sisteminde bu adları tanımlayan bir karar da bulamadık.

Adlar herkes için aynı şeyi anlatmıyor. Avukat yazılarında üç kullanım gördük:

KullanımMüteahhit payı ne zaman geçer?Bu yazıdaki karşılığı
Ankara usulü, yaygın anlamBiten işe göre, parça parçaAşamalı devir
Ankara usulü, dar anlamİş bitip teslim edilinceTek parça, sonda
"Ankara tipi", ters anlamSözleşmenin başındaPeşin devir

Tablo, okuduğumuz yazılardaki kullanımları özetler. Hiçbiri hukuki tanım değildir.

Kredi, harç ve iflas sonucunu ad değil işlem belirler. Mevzuatta bu adlara bağlı ayrı bir kural görmedik. Yaygın anlamda yukarıdaki iki yöntem tablosunun aşamalı devir sütununu, ters anlamda peşin devir sütununu okuyun. Dar anlamda da aşamalı devir sütunu geçerlidir; yalnız kredi ve iş yükü satırları değişir. Müteahhidin teslimden önce kendi adına rehnedeceği payı olmaz. Tapuda da sonda tek devir yapılır.

Yaygın anlamda her aşama ayrı bir tapu devridir. Harç istisnasının her birine uygulanıp uygulanmadığı sorusu aşağıdaki harç bölümünde.

Bu yöntemi arsa sahibi için güvenli bulan yazılar da müteahhidin finansman bulmasını zorlaştırdığını kabul ediyor. Bankaların bu yapıda nasıl kredi verdiğini anlatan bir kaynak bulamadık. Konunun müteahhit tarafını müteahhit açısından aşamalı devir risklerini anlatan yazıda ele aldık.

Ankara usulünün hangi projeye uyabileceğini, sondaki karar tablosunda aşamalı devir geçen satırlar gösterir.

Yaygın yanlış, sözleşmeye "Ankara usulü" yazmanın sizi koruduğunu sanmaktır. Ad, hangi aşamada hangi dairenin geçeceğini söylemez. Bunu aşama aşama sözleşmeye yazdırmanız gerekir. Nasıl yazılacağı sonraki bölümde.

Aşamalar sözleşmede hangi belgeye bağlanmalı?

Aynı modern binanın temel, taşıyıcı sistem, sıva ve bitmiş hâli yan yana dört aşamada

Aşamalı tapu devrinde her parçanın geçeceği an, tarafların sözüne değil resmî bir belgeye bağlanmalıdır. En düzenli işaret, yapı denetim kuruluşunun seviye hakedişidir. Kuruluş, her seviye geçildikten sonra bir ay içinde hakediş raporunu hazırlayıp idareye sunar (Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliği m. 28).

Seviyeler yönetmelikte şöyle tanımlı (m. 27/2):

SeviyeKapsamOranToplam
1Ruhsat aşaması, proje inceleme%10%10
2Kazı ve temel üst kotuna kadar%10%20
3Taşıyıcı sistem%40%60
4Sıvaya hazır duruma kadar%20%80
5Mekanik, elektrik ve kalan bölüm%15%95
6İş bitirme tutanağının onayı%5%100

Oranlar yapı denetim ücretinin taksit oranıdır. İnşaatın fizikî ilerleme ölçüsü değildir ama sözleşmeye bağlanabilecek en net aşama adlarıdır.

Örnek bir takvim kurduk. 24 daireli varsayımsal bir binada 14 daire maliklere, 10 daire müteahhide düşüyor. Devri, ilerlemenin 10 puan gerisinde tuttuk. İpotekli yöntemde aynı aşamalar ipoteğin kaldırılacağı anları gösterir.

Aşama ve belgeİlerlemeDevredilen daireİpotekte kalan
Temel üst kotu, 2. seviye hakedişi%2019
Taşıyıcı sistem, 3. seviye hakedişi%6055
Sıvaya hazır, 4. seviye hakedişi%8073
Yapı kullanma izni%100100

Sayıların hepsi varsayımdır, gerçek bir binaya ait değildir. 10 puanlık geri kalma bizim tercihimizdir, mevzuat hükmü değildir.

Son parçayı yapı kullanma izin belgesine, yani iskâna bağlayın. 6306 sayılı Kanun kapsamında da müteahhit, bütün maliklerin onayı olmadan birimlerinin tamamını ancak bu belgeyle ya da İdarenin tamamlanma yazısıyla satabilir (6306 Uygulama Yönetmeliği m. 13/10). Hakediş belgesinin sahadaki karşılığını nasıl kontrol edeceğiniz inşaat takibi yazısında var.

Kat irtifakı devirden önce mi kurulmalı?

Aşamalı tapu devri yapacaksanız çoğu zaman evet. Kat irtifakı, yani bitmemiş binanın bağımsız bölümlerine bağlanmış arsa payı kurulmadan devir yalnız parselin bir hissesi olarak yapılabilir. Kurulduktan sonra ise her aşamada hangi daire numarasının geçtiği yazılır.

Bu ayrımı Uygulama Yönetmeliği de yapar. Satışta kat irtifakı varsa müteahhit birimlerine düşen arsa payı, yoksa paylı mülkiyetteki müteahhit payı esas alınır (m. 13/10). Kat irtifakı resmî senet ve tapuya tescille doğar (KMK m. 10). Kurulması için arsanın bütün paydaşlarının istemi, onaylı proje ve yönetim planı gerekir (KMK m. 14).

Ankara usulünün bazı tariflerinde kat irtifakı kurulurken müteahhide düşecek daireler de önce malikler adına yazılır. Sonra her aşama bittikçe o aşamanın daireleri müteahhide devredilir. İstanbul usulünde ise aynı daireler kat irtifakıyla birlikte müteahhide geçer. Malikler lehine ipotek bu dairelere konur ve iş ilerledikçe kaldırılır.

İpotekli yöntemde de kat irtifakı önemlidir. 6306 kapsamında yeni yapı için kat irtifakı kurulurken tapudaki haklar, yalnız o haktan yükümlü malike düşen bağımsız bölümlerde devam ettirilir (6306 m. 6/1). Müteahhidin payına koydurduğunuz ipotek böylece onun dairelerine geçer. Hangi dairenin ne kadar güvence taşıyacağını sözleşmede yazın. Yazmazsanız tapu idaresi güvenceyi taşınmazlara değerleri oranında dağıtır (TMK m. 855).

Bir de süre var. 6306 kapsamında müteahhide devredilmiş taşınmaza, kat irtifakı kuruluncaya kadar müteahhidin üçüncü kişilere borçları için haciz konulamaz. Malzeme ve işçilik alacakları hariçtir. İşe başlandıktan sonra altı ay içinde kat irtifakı kurulmazsa koruma biter (6306 m. 6/10).

Müteahhit banka kredisi kullanacaksa ne değişir?

Müteahhit aşamalı tapu devrine en çok banka kredisi gerekçesiyle itiraz edebilir. Banka teminat olarak taşınmaz rehni isteyebilir. Müteahhit, tapuda kendi adına olan payı rehnedebilir (TMK m. 857). Aşamalı devirde bu pay ilerledikçe büyür, kredi kapasitesi de onunla büyür.

Peşin devir artı ipotekte pay baştan müteahhittedir. Ama önde sizin ipoteğiniz varsa banka ancak sonraki derecede yer alır (TMK m. 870). Önceki ipotek kaldırılırsa sonraki alacaklı boşalan dereceye kendiliğinden geçmez. Bu hak ancak resmî şekilde yapılan sözleşme ve tapuya şerhle doğar (TMK m. 871). Banka birinci derece isterse sizden ipoteği kaldırmanızı talep edebilir. Bu talep, güvencenizi bankaya bırakmanız demektir.

Bir tuzağa dikkat edin. İpotek verilen taşınmazın borçluya ait olması gerekmez (TMK m. 881). Banka müteahhidin kredisi için sizin payınıza ipotek isterse, başkasının borcu için kendi evinizi rehin vermiş olursunuz. Bu imzayı avukata danışmadan atmayın.

Tapu harcı ve masraflar karar değiştirir mi?

6306 kapsamındaki projede çoğu zaman değiştirmez. Kanun, müteahhidin taraf olduğu devir ve ipotek tesis işlemlerini tapu harcı, noter harcı, belediye harç ve ücretleri, döner sermaye ücreti ve damga vergisinden istisna tutar (6306 m. 7/9). İstisna kapsamındaki kalemleri 6306 Uygulama Yönetmeliği tek tek sayar (m. 16/12).

İki yöntemin asıl maliyet farkı zamandır. Aşamalı devirde her aşamada tapuda bir devir işlemi yapılır. İpotekli yöntemde her aşamada bir terkin işlemi yapılır. İkisinde de maliklerin imzası gerekir.

Kanun metni "ilk satışı, devri, tescili ve ipotek tesis edilmesi" der. İpoteğin terkinini ayrıca saymaz. Her aşamadaki devrin ve terkinin istisnaya girdiğini işlemden önce tapu müdürlüğüne sorun. 6306 dışında yürüyen kat karşılığı projede bu istisna yoktur. Orada her işlemin güncel harç tutarını tapu müdürlüğünden öğrenin.

Malik ölür ya da işlem yapamaz hâle gelirse aşamalı devir ne olur?

Aşamalı tapu devrinin en zayıf yeri budur. Her aşamada payı devreden malikin yazılı beyanı gerekir (TMK m. 1013). Dört aşamalı takvimde bu, aynı kişilerin dört kez tapuya gitmesi demektir. Yıllar süren bir inşaatta bir malikin ölmesi ya da ağır hastalanması uzak bir ihtimal değildir.

Aşamalar baştan tek imzayla çözülebilir mi?

Kısmen. Tapuda vekil, noterde düzenlenmiş ve o işi yapmaya yetki veren bir vekâletnameyle işlem yapabilir. Vekâletnamede vekâlet verenin imzası zorunludur (Tapu Sicili Tüzüğü m. 18/4). Malikler imza günü, aşamaları ve her aşamanın belgesini sayan bir vekâlet verebilir.

Bu vekâletin iki sınırı var. Vekâlet veren yetkiyi her zaman geri alabilir ve bu hakkından önceden vazgeçemez (TBK m. 42, 512). Vekâlet, kural olarak vekâlet verenin ölümü ya da ehliyetini kaybetmesiyle kendiliğinden sona erer (TBK m. 43, 513).

Kanun bu son kurala istisna tanır. Sözleşmeden ya da işin niteliğinden aksi anlaşılıyorsa vekâlet sürer. Sona erme vekâlet verenin menfaatini tehlikeye düşürüyorsa vekil, mirasçı ya da temsilci işi görebilecek duruma gelene kadar devam etmek zorundadır (TBK m. 513/2). Bu istisnanın tapuda nasıl uygulandığına dair açık bir kural görmedik. "Ölümle sona ermez" kaydına güvenmeden önce tapu müdürlüğüne ve bir avukata sorun.

Malik yalnız bedenen hareket edemiyorsa ama ayırt etme gücü yerindeyse iki yol var. Vekâlet verebilir ya da tapu görevlisini çağırabilir: istek hâlinde görevliler resmî senedi düzenlemek için ikametgâha gider (Tapu Kanunu m. 26).

Malik ölürse ne olur?

Sözleşme ölümle bitmez. Mirasçılar mirası bir bütün olarak kazanır ve mirasbırakanın borçlarından kişisel olarak sorumlu olur (TMK m. 599). Payı aşamalı devretme borcu da onlara geçer.

Sorun süredir. Önce mirasçılık belgesi, yani veraset ilamı gerekir; bunu sulh mahkemesi ya da noter verir (TMK m. 598). Birden çok mirasçı varsa pay elbirliği mülkiyetine geçer. Mirasçılar terekeye ait haklar üzerinde birlikte tasarruf eder (TMK m. 640). Kanunda ya da sözleşmede aksi yoksa tasarruf için oybirliği gerekir (TMK m. 702). Mirasçılardan biri isterse sulh mahkemesi, paylaşmaya kadar ortaklığa bir temsilci atayabilir (TMK m. 640).

Yani tek imzanın yerini birkaç mirasçının imzası alır. Biri yurt dışındaysa ya da mirasçılar anlaşamıyorsa aşama bekler. Mevzuatta bu bekleme için bir süre görmedik.

Malik işlem yapamaz hâle gelirse ne olur?

Ayırt etme gücü bulunmayan kişinin işlemleri hukuki sonuç doğurmaz (TMK m. 15). Akıl hastalığı ya da akıl zayıflığı sebebiyle işlerini göremeyen ergin kısıtlanır. Bu karar ancak resmî sağlık kurulu raporu üzerine verilir (TMK m. 405, 409).

Kısıtlamadan sonra işlemi vasi yapar. Taşınmazın satımı, rehnedilmesi ve üzerinde aynî hak kurulması için vesayet makamının, yani sulh hukuk mahkemesinin izni gerekir (TMK m. 397, 462). İzin alınmadan yapılan işlem, kısıtlının vasi izni olmadan yaptığı işlem hükmündedir (TMK m. 465). Asliye hukuk mahkemesinin ek izni yalnız TMK m. 463'te sayılan işlerde aranır; taşınmaz devri o listede yok.

Rapor, kısıtlama kararı, vasi ataması ve izin kararı ayrı adımlardır. Her biri aşamayı geciktirir.

6306'daki çoğunluk kararı bu durumu çözer mi?

Metinden bunu çıkaramadık. 6306 kapsamında hisseleri oranında paydaşların salt çoğunluğu, kat karşılığı uygulamasına karar verebilir. Karara katılmayanların arsa payları rayiç değerin altında olmamak üzere açık artırmayla diğer paydaşlara satılır (6306 m. 6/1).

Bu yol karara katılmayan malik için kurulmuştur. Sözleşmeyi imzalamış, sonra ölmüş ya da kısıtlanmış malikin bu tanıma girip girmediğini metin söylemiyor. Bu yolu çözüm diye planlamayın; ihtiyaç doğarsa avukata ve İdareye sorun.

Sözleşmeye hangi maddeler konabilir?

Aşağıdakiler bizim önerimizdir, kesin hüküm değildir. Metni bir avukatla birlikte yazın.

  1. Aşama vekâleti. Her malik imza günü noterde, aşamaları ve belgelerini sayan bir vekâlet verir. Vekil, müteahhit değil maliklerin seçtiği kişi olur.
  2. Ölüm ve ehliyet kaydı. Vekâlete ölüm ve ehliyet kaybında sona ermeyeceği yazılır (TBK m. 43, 513). Tapuda kabul edilip edilmeyeceği önceden sorulur.
  3. Mirasçı adımı. Ölümde mirasçıların belirli bir sürede mirasçılık belgesi alması ve ortak temsilci göstermesi düzenlenir.
  4. Süre etkisi. Ölüm ya da kısıtlama yüzünden bekleyen aşamanın teslim süresine eklenip eklenmeyeceği yazılır.
  5. Şerh. Sözleşme tapuya şerh edilir. Şerhli hak, paya sonradan hak kazananlara karşı da ileri sürülebilir (TMK m. 1009).

Müteahhidin bu duruma bakışı ve isteyebileceği önlemler için müteahhit açısından aşamalı tapu devri yazısına bakın.

İpotek nasıl ve kimin imzasıyla kaldırılır?

İpoteğin kaldırılmasına uygulamada fek denir. Tapudaki bir kaydın terkini, o kaydın hak sağladığı kişilerin yazılı beyanıyla yapılır (TMK m. 1014). İpotek 14 malik lehine kurulduysa terkin için 14 malikin beyanı gerekir.

Bu, iki yönlü bir risktir. Bir malik imzadan kaçınırsa müteahhidin satışı durur, proje gecikir. Herkes hızlı imza verirse de iş görülmeden fek yapılabilir.

Çözüm sözleşmede kurulur:

  1. Her fek adımını bir seviye hakedişine bağlayın, tarihe değil.
  2. Maliklerin ortak vekilini ve yetki sınırını noter vekâletnamesiyle baştan belirleyin. Temsilci tapuda yetkisini belgelerse işlem yapabilir (TMK m. 1015).
  3. Hangi aşamada hangi dairenin ipotekten çıkacağını tabloyla yazın.

Alacak sona erince müteahhit de ipoteğin terkinini isteyebilir (TMK m. 883). Süreli kurulmuş ipotekte süre bitiminden sonraki 30 gün içinde İİK m. 150/c şerhi konulmazsa ipotek malikin talebiyle terkin edilir. Teslim gecikirse güvence en gerekli anda düşebilir. Süreyi teslim tarihinin epey sonrasına koyun.

Hangi durumda hangisini seçmelisiniz?

Aşamalı tapu devri varsayılan seçim olmalı. İpotek, müteahhidin gerçek bir finansman ihtiyacı varsa ve o ihtiyaç başka yolla karşılanamıyorsa konuşulmalı. Aşağıdaki tablo bizim karar ölçümüzdür, mevzuat hükmü değildir.

DurumÖnerdiğimiz yapıNeden
Müteahhit öz kaynakla yapıyorAşamalı devirPeşin pay ihtiyacı yok
Banka kredisi şartAşamalı devir, kredi devredilen payaTeminat ilerlemeyle büyür
Kredi baştan büyük tutardaKısmi peşin devir + ipotek + mektupPeşin kısım teminatla örtülür
Firma yeni, geçmişi sınırlıAşamalı devir + mektupRisk baştan küçük kalır
Çok malikli büyük projeKat irtifakı + aşamalı devirFek imzası darboğaz olur

İkisi birlikte de kullanılabilir. Örneğin ilk aşamada küçük bir pay peşin verilir, o pay ipotekle örtülür, kalan pay aşamalı geçer. Banka teminat mektubu ise satış süresini beklemeden nakit sağlar.

Teklifleri aynı ölçüye çevirmek için şu aracı kullanabilirsiniz:

Kendi hesabınız

Hangi teklif size daha çok kalıyor?

Örnek sayılarla açılır, kendi tekliflerinizi yazın. Girdileriniz bu sayfada kalır, sunucuya gitmez.

A teklifi
B teklifi

Bugünkü parayla

Bu varsayımlarla A teklifi, B teklifi karşısında ₺190.569 önde.

Yıllık %30 enflasyon varsayıldı; sözleşmede sabit yazan kira, ceza ve ek ödeme erir.

A teklifi
₺9.452.851
B teklifi
₺9.262.282

B teklifi 1,91 m² daha verirse iki teklif eşitlenir.

A teklifi 8 ay daha gecikirse sıra değişir.

Ödeyeceğiniz aylık kira ₺8.238 altına inerse sıra değişir.

A teklifi: 6 ay müteahhit kirası yok, kiranız cebinizden çıkar.

B teklifi: 12 ay müteahhit kirası yok, kiranız cebinizden çıkar.

A teklifi: kalem kalem
100 m² dairenin değeri
₺10.000.000
Müteahhidin kirası, 24 ay
₺554.120
Ödeyeceğiniz kira, 30 ay
-₺1.200.000
Gecikme cezası, 6 ay
₺98.731
Değer
₺9.452.851
B teklifi: kalem kalem
105 m² dairenin değeri
₺10.500.000
Ek ödeme, 30. ayda (sabit TL)
-₺259.485
Müteahhidin kirası, 24 ay
₺461.767
Ödeyeceğiniz kira, 36 ay
-₺1.440.000
Değer
₺9.262.282
Hesabın varsayımları
  • Değer = alan × m² değeri − ek ödeme + müteahhidin kirası − ödeyeceğiniz kira + gecikme cezası.
  • Daire değeri ve piyasa kirası enflasyonla yürür. Sözleşmede sabit yazan kira, ceza ve ek ödeme ödendiği aya göre erir.
  • Ek ödeme sabit TL sayılır ve teslimde ödenir. Endekse ya da dövize bağlıysa kutuyu işaretleyin; başka ayda ödenecekse ayını yazın.
  • Kira, teslim süresi ve gecikme boyunca ödenir. Hazırlık dönemi sayılmaz.

Sınır ve uyarı

  • Formül mevzuattan gelmez, kendi varsayımımızdır. Kapalı skor yoktur, her kalem döküm içinde görünür.
  • Malzeme, teminat ve müteahhidin gücü sayıya girmez. Ucuz görünen teklif bu yüzden kötü olabilir.
  • Kat ve cephe farkını m² değerine siz yansıtırsınız. Brüt ve net alanı karıştırmayın, tekliflerde aynı alanı yazın.
  • Gecikme her teklife aynı uygulanır. Hesap, tahmindir; hukuki ya da yatırım tavsiyesi değildir.

Her müteahhitten aynı üç şeyi yazılı isteyin: aşama başına devredilecek daire, bağlanacak belge ve varsa ipoteğin fek takvimi. Sonra kat karşılığı oranını ve maliyeti bağımsız bir gözle görmek için ücretsiz fizibilite başvurusu yapabilirsiniz. Rapor, pazarlıkta müteahhidin sayısını tek kaynak olmaktan çıkarır.

BinaBina bu işin neresinde, nerede değil?

Biz binanızın fizibilitesini çıkarırız: inşaat alanı, maliyet ve paylaşımın makul aralığı. Aşamalı tapu devri ya da ipotek seçimini bu sayılar üzerinden tartışmanıza yardım ederiz.

Şunları yapmayız: ipotek ya da devir maddesi yazmak, tapuda işlem takibi, müteahhidin banka durumunu teyit etmek, fesih ya da tapu iptal davası. Bu işler için BinaBina'yı kullanmayın. Sözleşme metnini imzadan önce bir gayrimenkul avukatına okutun. Seviye hakedişinin sahadaki karşılığını bağımsız bir inşaat mühendisine kontrol ettirin. Harç istisnasının sizin işleminize uygulanıp uygulanmayacağını tapu müdürlüğüne sorun.

Sık sorulan sorular

Aşamalı tapu devrinde müteahhit daireleri satabilir mi?

Yalnız kendisine devredilmiş payı satabilir. 6306 kapsamında bu satış da serbest değildir. İdare, yerinde ya da yapı denetim sisteminden inşaatın tamamlanma oranını belirler ve satışa ona göre izin verir. Tamamlanma oranında ya da üstünde satış için bütün maliklerin onayı gerekir (6306 m. 6/13).

Kat karşılığında ipotek tutarı nasıl yazılır?

Gecikme ya da işi tamamlatma alacağının miktarı baştan belli değildir. Bu durumda taşınmazın karşılayacağı üst sınır Türk parasıyla yazılır (TMK m. 851). Henüz doğmamış ama doğması olası alacak da ipotekle güvenceye alınabilir (TMK m. 881). Üst sınırın üzerindeki alacak güvencesiz kalır, tutarı buna göre belirleyin.

Kat karşılığı sözleşmesini tapuya şerh ettirmek ne işe yarar?

Şerh, sözleşmeden doğan haklarınızı taşınmaz üzerinde sonradan hak kazanan kişilere karşı da ileri sürmenizi sağlar (TMK m. 1009). Hem aşamalı devirde hem ipotekli yöntemde şerhi isteyin. 6306 kapsamında sözleşme resen feshedilirse şerh, maliklerin ya da Başkanlığın talebiyle terkin edilir (6306 m. 6/14).

Kentsel dönüşümde Ankara usulü ne demek?

Çoğu kullanımda aşamalı tapu devrinin piyasadaki adıdır: müteahhidin payı inşaat ilerledikçe parça parça devredilir. Peşin devir artı ipoteğe ise "İstanbul usulü" deniyor. Adlar kanunda tanımlı değil. Herkes aynı anlamda da kullanmıyor: bazı yazılar "Ankara tipi"ni peşin devir için kullanıyor. Sözleşmeye adı değil, aşamaları ve her aşamanın belgesini yazdırın.

Kat irtifakı kurulmadan müteahhidin payına ipotek konabilir mi?

Konabilir. Paylı mülkiyette paydaş kendi payını rehnedebilir (TMK m. 857). 6306 kapsamında yeni yapı için kat irtifakı kurulurken bu ipotek, yalnız müteahhide düşen bağımsız bölümlerde devam ettirilir (6306 m. 6/1). Hangi dairenin ne kadar güvence taşıyacağını sözleşmeye yazmak, sonraki fek adımlarını kolaylaştırır.

Kaynaklar

  1. 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun
  2. 6306 Sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliği
  3. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu
  4. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu
  5. Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliği
  6. Yargıtay İçtihatları Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 16/05/2025 Tarihli ve E: 2024/1, K: 2025/2 Sayılı Kararı (Resmî Gazete, 18 Temmuz 2025, Sayı 32959)

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye yerine geçmez. Örnek sayılar varsayımdır. Mevzuat ve destek tutarları değişebilir; karar vermeden önce güncel metni ve ilgili kurumu kontrol edin.