Riskli Yapı Tespitine İtiraz: 15 Gün, Teknik Heyet ve 30 Günlük Dava Süresi

Kapınıza bir tutanak asıldı, e-Devlet'e bildirim düştü, muhtarlıkta binanızın adı ilanda. Rapor "riskli" diyor, siz binanın sağlam olduğunu düşünüyorsunuz. Riskli yapı tespitine itiraz için önünüzde 15 gün var. Bu süre kaçarsa tespit kesinleşir.

Tespitin nasıl yapıldığını ve kimin başlattığını burada anlatmıyoruz; onun için riskli yapı tespiti rehberine bakabilirsiniz. Burada yalnız itiraz eden malikin dosyası var: süre hangi günden sayılır, dilekçe nereye gider, heyet neye bakar, ardından dava yolu nasıl işler. Örnekteki tarihler varsayımsaldır.

Riskli yapı tespitine itiraz süresi hangi günden işler?

Riskli yapı tespitine itiraz süresi 15 gündür. Süre, muhtarlıktaki ilanın son gününden itibaren işler (Yönetmelik m. 7/5). Tutanağın kapıya asıldığı gün başlangıç değildir. e-Devlet bildiriminin geldiği gün de değildir.

Tespit sonucu size dört yoldan duyurulur. Tutanak yapıya asılır. Maliklere e-Devlet Kapısı üzerinden bildirilir. Muhtarlıkta 15 gün ilan edilir. Kentsel Dönüşüm Başkanlığının internet sayfasında da 15 gün ilan yapılır (6306 m. 3/2).

6306 sayılı Kanun, muhtarlıktaki ilanın son gününü tebliğ günü sayar. Yaygın yanlış, "bana imzalı tebligat gelmedi, süre başlamadı" sanmaktır. İlan tebliğ yerine geçer. İlanı görmemiş olmanız süreyi durdurmaz.

Örnek takvimde son itiraz günü hangisi?

Tarihleri varsayımsal bir binaya göre kurduk. İlan muhtarlıkta 2 Mart 2026'da asılmış olsun.

Tarihler varsayımdır, gerçek bir binaya ait değildir. İlanın ilk gününü 15 güne dahil saydık. İtiraz süresini ilanın son gününü izleyen günden saydık.

Mevzuat, ilanın ilk gününün 15 güne dahil olup olmadığını ayrıca yazmıyor. Bu yüzden kendi dosyanızda ilanın başladığı ve bittiği günü muhtarlıktan yazılı isteyin. Dilekçeyi son haftaya bırakmayın. Bir günlük hesap farkı, itirazın hiç incelenmemesine yol açabilir.

İtiraz dilekçesi nereye verilir, kim verebilir?

Riskli yapı tespitine itiraz dilekçesi, yapının bulunduğu yerdeki Kentsel Dönüşüm Müdürlüğüne verilir. Yetki devri yapılmışsa muhatap İdaredir, yani belediye ya da il özel idaresi (Yönetmelik m. 3, m. 7/5). Hangisinin yetkili olduğunu dilekçeyi vermeden önce sorun.

Dilekçeyi verebilecek kişiler sayılıdır:

• yapı maliki,
• malikin kanuni temsilcisi, yani veli ya da vasi gibi kanunla temsil yetkisi olan kişi,
• malik vefat ettiyse mirasçıları.

Müdürlük ya da İdare iki şeyi kontrol eder: süre ve itiraz edenin sıfatı. Süresinde verilmeyen itiraz işleme alınmaz. Malik ya da mirasçı tarafından yapılmayan itiraz da işleme alınmaz (m. 7/5).

Kiracının da itiraz edebileceği sık okunan bir iddia. Yönetmelik metni bunu desteklemiyor. Kiracının idari yargıya gidip gidemeyeceği ayrı bir sorudur ve bunu bir avukata sormak gerekir.

Bulunduğunuz ilde teknik heyet yoksa dosya, o il için yetkili heyetin bulunduğu ildeki Müdürlüğe gönderilir (m. 7/6). Dilekçeyi yine kendi ilinizde verirsiniz.

Teknik heyet kimlerden oluşur ve neye bakar?

İtirazı yedi üyeli bir teknik heyet inceler. Dört üye üniversitelerden, üç üye Bakanlık ya da Başkanlık teşkilatından gelir (6306 m. 3/1). Yönetmelik bu üç kişinin mesleğini de yazar.

Üniversite üyeleri en az doktor öğretim üyesi kadrosundan seçilir. Bakanlık ve Başkanlık üyeleri ikinci ve üçüncü satırdadır.

Heyet ayda en az bir kez toplanır. Kararı toplantıya katılanların çoğunluğuyla alır. Oylar eşitse başkanın tarafı çoğunluk sayılır (m. 10/3, 10/4).

Önemli bir ayrıntı: heyet, dilekçenizdeki gerekçeyle bağlı değildir (m. 10/7). Raporun bütün teknik unsurlarını, Yönetmeliğin Ek-2'sindeki Riskli Yapıların Tespit Edilmesine İlişkin Esaslara uygunluk açısından inceler. Gerekirse binayı yerinde görür ya da yerinde inceleme ister.

Heyet raporda eksik bulursa raporu düzeltme için lisanslı kuruluşa gönderir. Kuruluşun düzeltme için 30 günü vardır; gerekçeli talebiyle ek süre verilebilir (m. 7/9). Nihai karar, eksikler giderildikten sonra verilir. Karar teknik gerekçesiyle yazılır. Size yalnız nihai karar bildirilir, ara kararlar İdareye gider.

İtiraz usulünü düzenleyen Yönetmelik m. 7, 21 Mayıs 2024'te baştan yazıldı. Değişikliklerin genel resmi için Uygulama Yönetmeliği değişiklikleri yazısına bakabilirsiniz.

İtiraz sırasında süreç durur mu?

Kısmen. Riskli yapı tespitine itiraz, yıkım adımını bekletir ama tapudaki belirtmeyi kaldırmaz. Yönetmelik, Müdürlüğün yıkımı İdareden istemesini tespitin kesinleşmesine bağlar. Kesinleşme, itirazın reddiyle ya da hiç itiraz edilmemesiyle olur (m. 8/1).

Tapuya bildirim, ilan ve tutanakla aynı aşamada, itiraz süresi başlamadan yapılır. Bu yüzden itiraz ettiğinizde belirtme zaten tapudadır.

Yönetmelikte heyetin kaç günde karar vereceğine dair bir süre görmedik. Yalnız toplantı sıklığı yazılı.

Ağır hasarlı yapıda süre neden farklı?

Ağır hasar gören ya da acilen boşaltılması gereken yapılarda Kanunun ayrı bir maddesi işler (6306 m. 6/A). Orada ilan 2 gün, itiraz süresi 2 gün, heyetin karar süresi 3 gündür. Tutanağınız bu maddeye dayanıyorsa 15 günü beklemeyin.

Başka bir malik itiraz ettiyse sizin itirazınız incelenir mi?

Heyet bir raporu karara bağladıktan sonra başka bir malikin itirazı üzerine aynı raporu yeniden incelemez (m. 10/7). Yani binadaki riskli yapı tespitine itiraz, pratikte bir kez görülür.

Bunun malik için sonucu açık. Komşunuzun itiraz ettiğini duyup beklerseniz, elinizdeki belge heyete hiç ulaşmayabilir. Kendi dilekçenizi süresinde verin. Belgelerinizi ekleyin.

Binada itiraz etmek isteyen birden çok malik varsa ayrı ayrı zayıf dilekçeler yerine aynı mühendis değerlendirmesine dayanmak daha tutarlı bir dosya kurar.

Kendi mühendisinize ikinci bir rapor yaptırabilir misiniz?

Resmî ikinci rapor kural olarak alınamaz. Her yapı için tek riskli yapı tespit raporu düzenlenir (m. 7/3). Lisanslı kuruluş, başvuruda o binaya daha önce rapor düzenlenip düzenlenmediğini sistemden kontrol eder.

Yönetmelik üç istisna sayar:

• itiraz ya da yargı kararı üzerine yeni rapor gerekmesi,
• raporun gerçeğe aykırı düzenlendiğinin tespit edilmesi,
• kasıtlı müdahale dışında, yapının risk durumunu etkileyebilecek somut bir olay.

Yapabileceğiniz şey, bağımsız bir inşaat mühendisine mevcut raporu okutmaktır. Bu resmî bir rapor değildir. Dilekçenizin teknik dayanağıdır. Heyet gerekçenizle bağlı olmasa da somut bir tespit, incelemeyi doğru noktaya çeker.

Mühendisten şu beş soruya yazılı cevap isteyin:

1. Rapor Ek-2'deki Esaslara göre mi hazırlanmış?
2. Ölçüm ve numune noktaları binanın tamamını temsil ediyor mu?
3. Projedeki ölçülerle yerinde ölçülenler arasında fark var mı?
4. Raporda binanın Ulusal Adres Veri Tabanı adresi ve bina kodu yazılı mı? Bu yazım zorunludur (m. 7/3).
5. Rapordaki ada, parsel ve blok bilgisi sizin binanızla aynı mı?

Tespitten sonra yaptığınız onarım ya da güçlendirme sonucu değiştirmez. Nihai karar, yapının tespit tarihindeki durumuna göre verilir (m. 10/7).

İtiraz reddedilirse hangi mahkemede, kaç günde dava açılır?

6306 sayılı Kanun uyarınca yapılan idari işlemlere karşı dava süresi tebliğden itibaren 30 gündür. Dava 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu uyarınca idari yargıda açılır (6306 m. 6/9). Genel dava süresi 60 gündür (İYUK m. 7/1). Riskli yapı tespitine itirazdan sonra mahkemeye gidecekseniz bu yarı süreyle çalışırsınız.

Dayanaklar: 6306 m. 3/1, 6/9; Yönetmelik m. 7/5, 8/1; İYUK m. 27/1. İdare mahkemesinin görevi 2576 sayılı Kanun m. 5'te yazılı.

Süre, tebliğ tarihini izleyen günden işlemeye başlar. Tatil günleri süreye dahildir. Son gün tatile denk gelirse süre izleyen çalışma gününün sonuna uzar (İYUK m. 8).

İvedi yargılama, yani kısaltılmış dava usulü, 6306 için yalnız Cumhurbaşkanı kararlarına uygulanır (İYUK m. 20/A). Riskli yapı tespiti bu listede yok.

Metnin cevaplamadığı iki soru var. İtiraz ettiyseniz dava hangi işleme karşı açılır ve 30 gün hangi tebliğden sayılır? Kanun ve Yönetmelikte itirazı dava açmanın ön şartı yapan bir hüküm de görmedik. Bu sorular yargı kararlarıyla şekillenir ve zamanla değişebilir. Dava açmadan önce güncel içtihat bir avukatla kontrol edilmeli. Heyet kararını beklerken takvimi de avukatla birlikte tutun.

Kanunun genel yapısı için 6306 sayılı Kanun rehberine bakabilirsiniz.

Dava açmak yıkımı durdurur mu?

Hayır, kendiliğinden durdurmaz. İdari yargıda dava açmak, dava edilen işlemin uygulanmasını durdurmaz (İYUK m. 27/1). Durdurma için mahkemeden ayrıca yürütmenin durdurulması, yani işlemin dava sürerken uygulanmaması kararı istenir.

Mahkeme bu kararı iki şart birlikte varsa verir (m. 27/2):

• işlem uygulanırsa telafisi güç ya da imkânsız zarar doğacak,
• işlem açıkça hukuka aykırı.

Mahkeme kural olarak idarenin savunmasını aldıktan sonra karar verir. Uygulanınca etkisi tükenecek işlemlerde savunma beklenmeden de durdurabilir. Karar teminat karşılığında verilir, durumun gereğine göre teminat aranmayabilir (m. 27/6).

Malik için anlamı şu: dava sürerken idari süreç işleyebilir. Yürütmenin durdurulmasını isteyip istemeyeceğinizi avukatınızla konuşun. Tespit sonucu itirazla ya da yargı kararıyla değişirse durum tapu müdürlüğüne bildirilir (Yön. m. 7/7).

İlk 15 günde hangi adımları atmalısınız?

1. İlanın başladığı ve bittiği günü muhtarlıktan yazılı öğrenin. Son itiraz gününü takvime yazın.
2. Raporun bir örneğini Müdürlükten ya da İdareden yazılı isteyin.
3. Raporu bağımsız bir inşaat mühendisine okutun. Yukarıdaki beş soruya yazılı cevap alın.
4. Diğer maliklerle konuşun. Heyet raporu bir kez inceler.
5. Dilekçeyi süre bitmeden verin. Evrak kayıt numarasını alın.
6. Heyet kararı gelince dava süresini avukatla hesaplayın.

Paralel bir hesap da tutun. İtiraz reddedilirse pazarlık masasına parselinizin gerçek kapasitesini bilerek oturmak istersiniz. Ücretsiz fizibilite başvurusu ile ada-parsel bilgisinden parselden kaç m² çıktığını hesaplıyoruz.

BinaBina itiraz sürecinin neresinde, nerede değil?

BinaBina riskli yapı raporu düzenlemez. Raporu teknik olarak denetlemez. İtiraz dilekçesi yazmaz. Mahkemede sizi temsil etmez.

15 günlük süreniz işliyorsa ilk adresiniz bir inşaat mühendisi ve bir avukattır. Bu işler için BinaBina'yı kullanmayın.

Bizim işimiz tespit kesinleştikten sonra başlar: parselin imar hakkını, çıkacak alanı ve teklifleri sayıyla karşılaştırmak. Nasıl çalıştığımızı nasıl çalışır sayfasında anlatıyoruz. Tespit kesinleşirse sonraki takvim için riskli yapı yıkım süreci yazısına bakabilirsiniz.